Studentennet | Medewerkersnet | English | Mail de redactie

DOSSIERS


MENSEN 07-04-2016
 

Botsende wereldbeelden tijdens vluchtelingendebat  

Het was de filosoof ‘tegen’ de wetenschapper tijdens het debat ‘Over de grens’ dat woensdag 5 april in de Speakers’ Corner plaatsvond. Terwijl Denker des Vaderlands Marli Huijer opriep tot een open houding om vluchtelingen op te vangen, onderbouwde hoogleraar Paul Scheffer dat er een grens is aan het ‘integratieve vermogen’ van een land.

‘Ik maak me zorgen over de ongastvrije houding van landen, dat binnengrenzen worden dichtgegooid en dat vluchtelingen worden teruggestuurd naar Turkije,’ aldus lector en Denker des Vaderlands Marli Huijer die het debat aftrapt. ‘Daarom pleit ik in het manifest We zijn allemaal migranten voor een meer open houding naar vluchtelingen.’

Huijer verwacht dat er bovenop de huidige één miljoen vluchtelingen de komende twee jaar nog twee miljoen mensen bij Europa aankloppen, zo'n 0,6 procent van de EU-bevolking. ‘Er is altijd al twee of drie procent migratie geweest. Natuurlijk zijn er pieken, maar die worden veroorzaakt door oorlog en met mensen uit brandhaarden moet je gastvrij omgaan. Dat zijn we verplicht aan het internationale recht en de Europese idealen.’

Tsunami

Volgens Paul Scheffer is dit precies de crux van de discussie. De publicist en hoogleraar Europese Studies en bekend van het opzienbarende artikel Het multiculturele drama dat hij in 2000 schreef, heeft namelijk een ander uitgangspunt. ‘Je [Marli] hebt het over drie procent migratie, maar dat is mondiaal gezien en nu betreft het alleen Europa. Bovendien gaat het niet over 28 Europese landen, maar eigenlijk zijn het er maar acht waarbij vluchtelingen vooral in de grote steden terechtkomen. Als je dan bedenkt dat die steden al voor de helft uit migranten bestaat, dan hebben we het over een heel ander beeld.’

Scheffer denkt bovendien dat de vluchtelingenstroom helemaal geen piek is: ‘We hebben hier te maken met structurele veranderingen. Kijk naar de onrust in: Irak, Libië, Egypte, Syrië en Oekraïne, en dan heb ik het nog alleen maar over onze directe omgeving.’

Marli: ‘Onze uitgangspunt is echt anders: ‘Je doet net alsof er een tsunami is aan vluchtelingen, dat de hele Arabische wereld komt en dat er overal oorlogen en dictators zijn.’

Scheffer: ‘Er is ook wat aan de hand! Tussen de asielstromen in Griekenland zijn 56 nationaliteiten geteld. Lees de krant. Het is een veelvoud aan crisissen en het houdt voorlopig aan.’

Te radicaal

Een toeschouwer stelt daarop Huijer vraag: ‘Stel dat het wat apocalyptische beeld van Scheffer klopt, komen jullie dan dichter bij elkaar?’

Huijer staart enkele seconden naar boven: ‘Ik denk toch dat de basis een combinatie moet zijn van een recht en een ethiek van gastvrijheid.’ De Denker des Vaderlands noemt de Duitse filosofen Hannah Arendt (‘het recht om rechten te hebben’) en Immanuel Kant die tijdens de Franse Revolutie pleitte voor een wereldwijd samenwerkingsverband. ‘Hij vond dat vreemdelingen recht hebben op gastvrijheid. Dat betekent dat ze op z’n minst tijdelijk welkom zijn. Waar je vorig jaar nog zag dat landen bereid waren om vluchtelingen op te nemen, zijn ze dat nu vrijwel niet meer. Ik vind dat een te radicale omslag.’  

Factor vijf tot tien onderschat

Ook Scheffer vindt dat de grondhouding moet zijn: ‘Openstaan voor de noden in het buitenland’, maar pleit er ook voor om ‘een beetje vooruit te kijken’. ‘Als het klopt dat er maximaal drie miljoen vluchtelingen komen, dan hebben we geen gesprek, maar onderzoek wijst uit dat je een groep van bijvoorbeeld vijftigduizend vluchtelingen over een aantal jaar met een factor vier kan vermenigvuldigen: ze krijgen namelijk kinderen en familieleden komen over.’

De hoogleraar noemt nog een aantal cijfers: ‘Sinds de jaren ’70 is het aantal vluchtelingen in Europa vervijfvoudigd en de migratie vanuit Oost-Europa is tien keer zo groot als in 2004. Als we kijken naar de geschiedenis van de migratie, dan is die met een factor vijf tot tien onderschat. Dat zijn hele andere porporties dan de huidige cijfers doen vermoeden.’

Menselijke creativiteit

Ook de stelling van Huijer dat vluchtelingen grotendeels terugkeren naar het land van herkomst als ze de garantie hebben dat ze dat ook mogen (bijvoorbeeld in het geval van de Marokkaanse seizoenarbeiders in de jaren ’60), trekt Scheffer in twijfel. ‘Ik heb me aardig in de materie verdiept en sinds 1975 heeft Nederland 750.000 vluchtelingen opgenomen en de meerderheid is gebleven. Mensen gaan van hun omgeving houden, krijgen kinderen en daarnaast is tijdelijke migratie nog complexer om te reguleren.’

Bovendien vindt Scheffer de term ‘gastvrijheid’ die Huijer gebruikt misleidend. ‘Het gaat hier om mensen die op een gegeven moment ook burgerrechten krijgen en dat staat op gespannen voet met bijvoorbeeld de verzorgingsstaat. Het is niet toevallig dat de klassieke emigratie landen zoals Amerika geen verzorgingsstaat hebben. Er zit nu eenmaal een grens aan het integratief vermogen van steden. Als we vluchtelingen opnemen, dan moet dat een balans zijn die over twintig jaar ook nog houdbaar is.’

Maar Huijer laat Scheffer er niet zo makkelijk vanaf komen: ‘De menselijke creativiteit en inventiviteit is zo groot. Je kan veel meer opvangen dan je in eerste instantie misschien denkt. Er worden festivals georganiseerd en wedstrijden uitgeschreven om innovaties te bedenken, we kunnen zoveel. Maar om dit soort initiatieven te bedenken, moet je wel die open houding naar de buitenwereld hebben.’ • Youri van Vliet


ARCHIEF

  Jaar:
  Maand:
   
 

ONZE BLOGGERS

LEONARD  
 
  De weg omhoog

Hoe tevreden zijn medewerkers over De Haagse Hogeschool? De resultaten van tevredenheidsonderzoek Het Kompas zijn bekend en daaruit blijkt dat we de werksfeer op De Haagse prima vinden (een ruime 7). We geven onszelf een redelijke score als het gaat om arbeidsomstandigheden (6,9) Lees verder >>

 
LEONARD  
 
  Vakantiegevoel?

De hogeschool is weer begonnen, de vakantie ligt achter ons. Boeiend dat na iedere zomervakantie stukken verschijnen over het vasthouden van het vakantiegevoel. Teneur: na een week of twee ligt de vakantie alweer ver achter je. Lees verder >>

 
HERRE  
 
  Beste conducteur

Sinds enige maanden reis ik weer regelmatig met de trein. Ik moet zeggen dat u over het algemeen een vriendelijk en voorkomend persoon bent. Wat dat betreft valt er niets te klagen. Maar waar ik behoorlijk van baal is uw werkhouding. U lijkt wel een gemiddelde student. Lees verder >>